TYT matematik formülleri: bakmadan yazabilmen gerekenler
Formül listesi okumak için değil, kendini test etmek için var. Sayfayı yazdır, her gün bir bölümü kapatıp bakmadan yazmaya çalış, hatırlayamadıklarını işaretle.
Bu sayfa nasıl kullanılmalı?Formülleri okuyup geçmek, araştırmaların "düşük fayda" notu verdiği tekrar okumadır. Bunun yerine: bir bölümün başlığına bak, kâğıdı kapat, o bölümdeki formülleri bakmadan yaz, sonra karşılaştır. Hatırlayamadığın formülü o gün bir soruda kullan. Yöntemin gerekçesi verimli çalışma yazısında. Sayfayı yazdırdığında menüler ve bağlantılar otomatik gizlenir.
Sayılar ve bölünebilme
Kural
İfade
2 ile bölünebilme
Son basamak çift
3 ve 9 ile bölünebilme
Rakamlar toplamı 3'e (9'a) bölünür; kalan da rakamlar toplamının kalanıdır
4 ile bölünebilme
Son iki basamağın oluşturduğu sayı 4'e bölünür
5 ile bölünebilme
Son basamak 0 veya 5
8 ile bölünebilme
Son üç basamağın oluşturduğu sayı 8'e bölünür
11 ile bölünebilme
Birler basamağından başlayarak rakamlara +, −, +, … işaretleri verilip toplanır; sonuç 11'in katıysa bölünür
EBOB × EKOK
İki sayı için: a × b = EBOB(a, b) × EKOK(a, b)
Ardışık sayıların toplamı
1 + 2 + … + n = n(n + 1) / 2
Ardışık çift sayılar
2 + 4 + … + 2n = n(n + 1)
Ardışık tek sayılar
1 + 3 + … + (2n − 1) = n²
Terim sayısı
(Son terim − İlk terim) / Artış miktarı + 1
Bölme
Bölünen = Bölen × Bölüm + Kalan, 0 ≤ Kalan < Bölen
Üslü ve köklü ifadeler
aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ
aᵐ / aⁿ = aᵐ⁻ⁿ (a ≠ 0)
(aᵐ)ⁿ = aᵐ·ⁿ
a⁰ = 1 (a ≠ 0)
a⁻ⁿ = 1 / aⁿ
(a · b)ⁿ = aⁿ · bⁿ
Negatif sayının çift kuvveti pozitif, tek kuvveti negatiftir
|x| = x (x ≥ 0), |x| = −x (x < 0); |x| ≥ 0 her zaman.
|x| < a (a > 0) ⇔ −a < x < a
|x| > a (a > 0) ⇔ x < −a veya x > a
Bir eşitsizliğin iki tarafı negatif bir sayıyla çarpılır ya da bölünürse yön değişir.
0 < x < 1 ise x² < x; x > 1 ise x² > x.
Oran, yüzde ve problem şablonları
Problem türü
Şablon
Doğru orantı
a / b = k (biri artarken diğeri aynı oranda artar)
Ters orantı
a · b = k
Yüzde
A'nın %p'si = A · p / 100
Art arda yüzde değişim
Önce %p artış sonra %q azalış: çarpan (1 + p/100)(1 − q/100)
Kâr-zarar
Satış = Maliyet · (1 + kâr% / 100); kâr yüzdesi maliyet üzerinden hesaplanır
Karışım
Saf madde miktarı = Toplam miktar × Yüzde / 100; karışımda saf maddeler toplanır
Hareket
Yol = Hız × Zaman; zıt yönde yaklaşma: t = Yol / (V₁ + V₂); aynı yönde yetişme: t = Aradaki mesafe / (V₁ − V₂)
Ortalama hız
Toplam yol / Toplam zaman (hızların ortalaması değil)
İşçi-havuz
Bir işi a saatte bitiren 1 saatte 1/a'sını yapar; birlikte: 1/a + 1/b = 1/t
Yaş
İki kişinin yaş farkı her zaman sabittir; n yıl sonra her ikisinin yaşı n artar
Aritmetik ortalama
Terimler toplamı / Terim sayısı
Kümeler ve mantık
n elemanlı kümenin alt küme sayısı 2ⁿ; r elemanlı alt küme sayısı C(n, r).
s(A ∪ B) = s(A) + s(B) − s(A ∩ B)
De Morgan: (A ∪ B)′ = A′ ∩ B′, (A ∩ B)′ = A′ ∪ B′; mantıkta (p ∨ q)′ ≡ p′ ∧ q′
p ⇒ q yalnızca p doğru, q yanlış olduğunda yanlıştır; p ⇒ q ≡ p′ ∨ q
Permütasyon, kombinasyon ve olasılık
n! = n · (n − 1) · … · 1, 0! = 1
P(n, r) = n! / (n − r)! (sıra önemli)
C(n, r) = n! / (r! (n − r)!) (sıra önemsiz)
C(n, r) = C(n, n − r)
Tekrarlı permütasyon: n! / (a! · b! · …)
Dairesel permütasyon: (n − 1)!
P(A) = İstenen durum / Tüm durumlar
P(A′) = 1 − P(A)
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B)
Bağımsız olaylar: P(A ∩ B) = P(A) · P(B)
Fonksiyonlar
f(x) = ax + b doğrusunun eğimi a; iki nokta arasındaki eğim (y₂ − y₁)/(x₂ − x₁).
(f ∘ g)(x) = f(g(x)); genelde f ∘ g ≠ g ∘ f.
Ters fonksiyon: y = f(x) ifadesinde x yalnız bırakılır, x ile y yer değiştirir. f(x) = ax + b ise f⁻¹(x) = (x − b)/a.
Geometri: üçgenler
İç açılar toplamı 180°
Bir dış açı, kendisine komşu olmayan iki iç açının toplamı
Pisagor: a² + b² = c²
Sık çıkan üçlüler: 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17, 7-24-25
30-60-90 üçgeni: kenarlar 1 : √3 : 2
45-45-90 üçgeni: kenarlar 1 : 1 : √2
Alan = taban × yükseklik / 2
Alan = (1/2) · a · b · sin C
Eşkenar üçgen alanı = a²√3 / 4
Üçgen eşitsizliği: |b − c| < a < b + c
Benzer üçgenlerde benzerlik oranı k ise alanlar oranı k²
Dik üçgende hipotenüse ait kenarortay hipotenüsün yarısı
Geometri: dörtgenler, çokgenler ve çember
n kenarlı çokgenin iç açıları toplamı (n − 2) · 180°
Dış açılar toplamı 360°; köşegen sayısı n(n − 3)/2
Dikdörtgen alanı a · b; kare a²
Paralelkenar alanı taban × yükseklik
Yamuk alanı (a + c) · h / 2
Eşkenar dörtgen alanı (e · f) / 2 (köşegenler)
Çember çevresi 2πr
Daire alanı πr²
Yay uzunluğu 2πr · α / 360
Daire dilimi alanı πr² · α / 360
Çevre açı, aynı yayı gören merkez açının yarısıdır
Çapı gören çevre açı 90°
Katı cisimler
Dikdörtgenler prizması hacmi a · b · c
Küp hacmi a³, yüzey alanı 6a²
Prizma ve silindir hacmi: taban alanı × yükseklik
Silindir yanal alanı 2πrh
Piramit ve koni hacmi: taban alanı × yükseklik / 3
Küre hacmi (4/3)πr³, yüzey alanı 4πr²
Bir sonraki adım
Formülü bilmek ile soruda doğru formülü seçmek farklı beceriler. Her bölümü bakmadan yazabildiğinde, o bölümün konusundan karışık sorular çöz. Hangi konudan kaç soru geldiğini ve hangi sırayla çalışılacağını TYT Matematik çalışma rehberinde anlattık.
Kaynaklar
MEB ortaöğretim matematik dersi öğretim programı (9-10. sınıf) kapsamındaki tanım ve bağıntılar.
Roediger, H. L. ve Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning. Psychological Science, 17(3).
B
Bartu Aşat
YKS Planlayıcı'nın kurucusu; elektrik-elektronik mühendisliği öğrencisi. Yazılardaki sayıları ÖSYM'nin yayımladığı belgelerden ve hakemli araştırmalardan alıyor, her güncellemede yeniden kontrol ediyor. Yayın ilkelerimiz
İlk yayın: 29 Ekim 2026. Son kontrol: 29 Ekim 2026. Bir hata görürsen bize yaz, kaynağıyla birlikte düzeltelim.