YKS puanı dört adımda oluşur: her testte net hesaplanır, net standart puana çevrilir, standart puanlar puan türünün ağırlıklarıyla birleştirilir ve en sonda diploma notundan gelen OBP eklenir. Aşağıda her adımı sırayla, bir örnek adayın üzerinden anlatıyoruz.
Adım 1: Net
Her testte dört yanlış bir doğruyu götürür. Formül basit: net = doğru − (yanlış ÷ 4). Boş bırakılan soru neti ne artırır ne azaltır. 40 soruluk bir testte 28 doğru, 8 yanlış, 4 boş bırakan adayın neti 28 − 2 = 26'dır.
Bu kuralın stratejik bir sonucu var: beş şıklı bir soruda tamamen rastgele işaretleme yaparsan beklenen getirin sıfıra yakındır (1/5 ihtimalle +1, 4/5 ihtimalle −0,25). Ama iki şıkkı kesin eleyebildiysen, kalan üç şıktan biri doğruysa beklenen getiri pozitife döner. Yani "bilmiyorsam boş bırak" kuralı aslında "hiç eleyemiyorsam boş bırak" demek. Netini kendin hesaplamak için net hesaplama aracını kullanabilirsin.
Adım 2: Standart puan
ÖSYM netleri doğrudan toplamaz. Her testin netini, o testi alan bütün adayların ortalamasına ve dağılımına göre standart bir ölçeğe çevirir. Mantığı şu: zor geçen bir testte 10 net, kolay geçen bir testte 10 netten daha değerlidir, çünkü adayların çoğu o testte daha düşük kalmıştır.
2026 ortalamaları bu farkın ne kadar büyük olduğunu gösteriyor:
| Test | Soru | Ortalama doğru | Oran |
|---|---|---|---|
| TYT Türkçe | 40 | 20,1 | %50 |
| TYT Sosyal Bilimler | 20 | 10,0 | %50 |
| TYT Temel Matematik | 40 | 6,4 | %16 |
| TYT Fen Bilimleri | 20 | 3,9 | %20 |
| AYT Matematik | 39* | 7,1 | %18 |
| AYT Türk Dili ve Edebiyatı | 23* | 6,5 | %28 |
Matematikte ortalamanın 6,4 doğru olması, matematikte yapılan her ek netin standart puana Türkçe'deki bir netten daha fazla yansıması demek; çünkü matematikte ortalamanın üstüne çıkan aday çok daha az. Bu, çalışma zamanını paylaştırırken kullanılabilecek en somut veri. Ayrıntılı okuması YKS'yi sayılarla okumak yazısında.
Adım 3: Ağırlıklı toplam
Standart puanlar, puan türünün ağırlıklarıyla birleştirilir. Bütün lisans puan türlerinde TYT yaklaşık yüzde 40, AYT (ya da YDT) yüzde 60 pay alır. TYT'nin içinde Türkçe ve Temel Matematik yüzde 33'er, Sosyal ve Fen Bilimleri yüzde 17'şer ağırlıktadır. AYT tarafında ağırlıklar puan türüne göre değişir; örneğin EA'da Matematik yüzde 30, Edebiyat yüzde 18, Tarih-1 yüzde 7, Coğrafya-1 yüzde 5. Tam tablo puan türleri rehberinde.
Bu ağırlıklar, hangi testin puanına ne kadar oynadığını gösteriyor. Örneğin bir EA adayı için AYT Matematik'in tek başına payı (yüzde 30), Tarih-1 ve Coğrafya-1'in toplamından (yüzde 12) iki buçuk kat büyük. Ama aynı zamanda Coğrafya-1 yalnızca 6 soru: 6 soruda yapılan 3 netlik artış, 40 soruda 3 netlik artışa göre testin kendi içinde çok daha büyük bir sıçrama. Hangisinin sana daha ucuza mal olacağı senin mevcut durumuna bağlı.
Adım 4: OBP
Ham puanın üstüne ortaöğretim başarı puanı eklenir ve yerleştirme puanı oluşur. Hesap:
- Diploma notun (100 üzerinden) 5 ile çarpılır; OBP 250 ile 500 arasında bir değer alır.
- OBP 0,12 ile çarpılıp puana eklenir. 50 diploma notu 30, 80 diploma notu 48, 100 diploma notu 60 puan katkı demek.
- Bir önceki yıl merkezî yerleştirmeyle ya da özel yetenek sınavıyla bir programa yerleşmiş adaylarda katsayı 0,06'ya düşer. Kontenjansız açıköğretim programları bu kuralın dışında.
Diploma notları arasındaki fark tahmin edildiğinden küçüktür: 70 ile 90 diploma notu arasındaki fark yerleştirme puanında 12 puandır. Kendi durumunu OBP hesaplama aracıyla görebilirsin.
Bir örnek üzerinden
EA hedefleyen, diploma notu 82 olan bir aday düşünelim. Bir denemede şu netleri yapmış olsun: TYT Türkçe 30, Sosyal 12, Temel Matematik 18, Fen 5; AYT Matematik 14, Edebiyat 16, Tarih-1 6, Coğrafya-1 4.
Bu adayın her netinin 2026 ortalamasının ne kadar üstünde olduğuna bakalım. TYT Matematik'te ortalamanın neredeyse üç katı (18'e karşı 6,4), Türkçe'de ortalamadan 10 net fazla (30'a karşı 20,1). Standart puan mantığı gereği, matematikteki fark puanına Türkçe'deki farktan daha güçlü yansır. OBP tarafında ise 82 × 5 × 0,12 = 49,2 puan eklenir.
Bu aday bir sonraki ay hangi teste ağırlık vermeli? Puan formülü tek başına cevap vermez; net artışının hangi testte daha ucuza geleceğine bakmak gerekir. Türkçe'de 30'dan 34'e çıkmak paragraf hızını gerektirir ve genelde yavaş ilerler. AYT Matematik'te 14'ten 18'e çıkmak, henüz çalışılmamış iki üç konunun (örneğin türev ve integralin temel soru tipleri) kapatılmasıyla mümkün olabilir. Bu tür kararları vermenin yolu deneme analizi yazısında.
Puan hesaplama robotlarını nasıl kullanmalı?
Robotlar işe yarar ama doğru soruyu sorarak: "Bu netle bu yıl kaç puan alırım?" sorusuna kesin cevap veremezler. Sordukları şey "bu net geçen yılın dağılımında yaklaşık nereye düşerdi?" sorusu. Bu yüzden:
- Aynı neti birkaç farklı robotta denersen birkaç puanlık farklar görürsün; hepsi tahmin.
- Deneme yayınlarının zorluk düzeyi ÖSYM'den farklıdır. Zor bir yayının denemesinde aldığın net, sınavda daha yüksek bir nete karşılık gelebilir. Yıl içinde aynı yayının denemeleri arasında karşılaştırma yapmak, farklı yayınları karşılaştırmaktan daha anlamlı.
- Asıl izlenmesi gereken tek sayı değil, eğilim: son altı denemenin ortalaması yükseliyor mu?
Kaynaklar
- ÖSYM, 2026 YKS Kılavuzu: puanların hesaplanması, testlerin puanlara katkı oranları, OBP hesabı.
- ÖSYM, 2026-YKS Sayısal Bilgiler: testlere göre ortalama doğru ve yanlış sayıları.
- ÖSYM, 2026 YKS soru iptali duyurusu (AYT Matematik ve Türk Dili ve Edebiyatı).
İlk yayın: 29 Ekim 2026. Son kontrol: 29 Ekim 2026. Bir hata görürsen bize yaz, kaynağıyla birlikte düzeltelim.