"YKS'ye 2,4 milyon kişi başvurdu" cümlesi tek başına yalnızca korkutur. Ama aynı raporların içindeki ortalamalar ve puan dağılımları okunduğunda tablo başka bir şeye dönüşüyor: rekabetin nerede yoğunlaştığını ve nerede boşluk olduğunu gösteren bir harita. Bu yazıda ÖSYM'nin 2026 verilerini tek tek açıyor ve her rakamın bir aday için pratik anlamını yazıyoruz.
Kaç kişi girdi, kaç kişi yerleşti?
İlk dikkat çeken, TYT ile AYT arasındaki yaklaşık 780 binlik fark. TYT'ye giren her adayın AYT'ye girmediğini gösteriyor; bir kısım aday yalnızca ön lisans programlarını hedefliyor. Yani "2,4 milyon kişiyle yarışıyorum" cümlesi lisans hedefleyen biri için doğru değil. Lisans adayının gerçek rakip havuzu AYT'ye giren yaklaşık 1,47 milyon kişi ve bunların da kendi puan türündeki kısmı.
Yerleştirme tarafında: 2026'da yerleştirme işlemine katılan 1.279.439 adaydan 730.854'ü bir programa yerleşti. Bunların 641.458'i örgün, 89.396'sı açıköğretim programlarına yerleşti; örgün yerleşenlerin 353.324'ü lisans, 288.134'ü ön lisans programlarında.
Ortalama bir aday hangi testte ne yapıyor?
| Test | Soru | Ortalama doğru | Oran |
|---|---|---|---|
| TYT Türkçe | 40 | 20,1 | %50 |
| TYT Sosyal Bilimler | 20 | 10,0 | %50 |
| TYT Temel Matematik | 40 | 6,4 | %16 |
| TYT Fen Bilimleri | 20 | 3,9 | %20 |
| AYT Matematik | 39* | 7,1 | %18 |
| AYT Türk Dili ve Edebiyatı | 23* | 6,5 | %28 |
| AYT Fizik | 14 | 2,6 | %19 |
| AYT Kimya | 13 | 2,1 | %16 |
| AYT Biyoloji | 13 | 3,0 | %23 |
| AYT Tarih-1 | 10 | 2,9 | %29 |
| AYT Coğrafya-1 | 6 | 1,9 | %32 |
Bu tabloda üzerinde durulması gereken satır TYT Temel Matematik: 40 soruluk testte ortalama 6,4 doğru, yani adayların ortalaması testin yaklaşık yüzde 16'sı. Fen Bilimleri'nde de benzer: 20 soruda 3,9. Buna karşılık Türkçe ve Sosyal'de ortalama testin yarısı.
Pratik anlamı şu: ÖSYM puanı hesaplarken her testin netini o testteki aday dağılımına göre standart puana çevirir. Ortalamanın düşük olduğu testlerde ortalamanın üstüne çıkmak puana daha güçlü yansır. TYT Matematik'te 15 net yapan aday ortalamanın iki katından fazlasını yapmış oluyor; Türkçe'de ortalamanın aynı oranda üstüne çıkmak ise neredeyse imkânsız. Ayrıntılı açıklama puan hesaplama rehberinde.
Zamanını nereye yatıracağına karar verirken: ortalamanın düşük olduğu testlerdeki ilk birkaç net, ortalamanın yüksek olduğu testlerdeki son birkaç netten genellikle daha ucuza gelir ve puana daha çok yansır.
Puan dağılımı: hangi puan kaç kişide?
ÖSYM'nin en az bilinen ama en işe yarar tablosu, her puan eşiğinin üstünde kaç aday olduğunu gösteren yığılmalı dağılım:
| Puan (ve üstü) | SAY | EA | SÖZ |
|---|---|---|---|
| 480 | 1.453 | 52 | 10 |
| 440 | 22.370 | 874 | 214 |
| 400 | 58.728 | 4.545 | 1.418 |
| 360 | 100.553 | 23.452 | 10.259 |
| 320 | 153.304 | 89.520 | 47.292 |
| 300 | 187.034 | 140.784 | 86.560 |
| 280 | 228.643 | 210.499 | 148.959 |
| 240 | 344.536 | 440.752 | 360.487 |
| 200 | 549.793 | 832.251 | 699.304 |
Bu tablodaki en öğretici karşılaştırma, aynı puanın farklı puan türlerinde farklı anlama gelmesi. 400 puan SAY'da 58.728 kişide, EA'da 4.545, SÖZ'de yalnızca 1.418 kişide var. SÖZ'de 400 almak SAY'da 400 almaktan çok daha nadir. Ama 200 puan eşiğinde tablo tersine dönüyor: EA ve SÖZ, SAY'dan daha kalabalık. Yani "hangi alan kolay" tartışması yanlış kurulmuş; her alanın rekabetinin yoğunlaştığı bant farklı.
Tablonun bir de yoğunluk okuması var. SAY'da 360 ile 400 arasında yaklaşık 42 bin, 320 ile 360 arasında yaklaşık 53 bin aday var. Bu bantlarda bir puanlık fark ortalama bin kişiden fazla demek. OBP'nin birkaç puanı, bir iki netlik fark ya da sınav günü yapılan tek bir kodlama hatası bu bantta binlerce sıralama ediyor.
Yerleşenlerin çoğu mezun
2026'da yerleşen 730.854 adayın yalnızca 218.441'i (yaklaşık yüzde 30) sınava lise son sınıf öğrencisi olarak girmişti. Daha önce mezun olmuş ve bir programa kayıtlı olmayan adaylar ise yerleşenlerin yarısından fazlasını oluşturuyordu.
Bu verinin iki okuması var ve ikisi de doğru. Gerçekçi olanı: son sınıfta ilk kez girenler, hazırlığa bir yıl ya da daha fazla vermiş mezunlarla aynı havuzda yarışıyor. Umut veren olanı: ilk denemede istediğini alamamak sistemin dışında kalmak demek değil. Mezun olarak yeniden hazırlanmanın veriye dayalı tarafı ve OBP katsayısıyla ilgili tuzak ayrı bir yazıda.
Rakamlardan çıkan beş sonuç
- Matematik ve fen, en yüksek getirili testler. Ortalamanın çok düşük olduğu bu testlerde her net sıralamada orantısız büyük fark yaratıyor.
- Türkçe'yi ihmal etme, ama oradan mucize de bekleme. Ortalama zaten yüksek; fark çoğu zaman diğer testlerde açılıyor.
- Hedefini puan değil sıralama olarak tanımla. Puan her yıl kayabiliyor; sıralama daha sağlam bir çapa. Neden böyle olduğu ayrı bir yazıda.
- Alanını "kolay" olana göre değil, kendi güçlü testlerine göre seç. Dağılımlar her alanın kendine özgü bir rekabet yapısı olduğunu gösteriyor.
- AYT'de az net bile değerli. Kimya'da ortalamanın 2,1 doğru olduğu bir sınavda 6-7 net yapmak, düşündüğünden güçlü bir konum.
Kaynaklar
- ÖSYM, 2026-YKS Sayısal Bilgiler: başvuran ve sınava giren aday sayıları, test ortalamaları, puan türlerine göre yığılmalı dağılımlar.
- ÖSYM, 2026-YKS Yerleştirme Sonuçlarına İlişkin Sayısal Bilgiler: yerleşen aday sayıları, program türleri ve öğrenim durumlarına göre dağılım.
- ÖSYM, 2026 YKS soru iptali duyurusu.
İlk yayın: 14 Ağustos 2026. Son kontrol: 29 Ekim 2026. Bir hata görürsen bize yaz, kaynağıyla birlikte düzeltelim.