Haftalık planların büyük kısmı ilk haftayı göremeden bırakılır. Nedeni çoğu zaman irade eksikliği değil, planın gerçekçi olmaması: psikologların "planlama yanılgısı" dediği eğilim, insanların bir işin ne kadar süreceğini sistematik olarak olduğundan kısa tahmin etmesi. Buehler ve meslektaşlarının üniversite öğrencileriyle yaptığı çalışmalarda, öğrenciler ödevlerini bitirme sürelerini düzenli olarak olduğundan kısa tahmin ediyordu; en iyimser tahminleri değil, "her şey ters giderse" tahminleri bile sık sık aşılıyordu. Bu yüzden iyi bir plan, iyimser tahmine değil, geçen haftanın gerçek verisine dayanır.
Adım 1: Gerçek saat bütçeni çıkar
Plan yapmadan önce bir hafta boyunca gerçekte kaç saat çalıştığını kaydet. Masada oturduğun süreyi değil, telefonla bölünmeden çalıştığın süreyi. Bu sayı çoğu öğrenci için tahmin ettiğinden düşük çıkar ve planın temeli bu olmalı. İlk haftanın planını bu sayının yüzde 10-15 fazlasıyla kur; her hafta tamamlanma oranına göre artır.
| Durum | Hafta içi (gün) | Hafta sonu (gün) | Haftalık toplam |
|---|---|---|---|
| 12. sınıf, okula gidiyor | 3-4 saat | 7-8 saat | 30-36 saat |
| Mezun, tam zamanlı hazırlık | 7-8 saat | 5-6 saat (deneme dahil) | 45-52 saat |
| 11. sınıf, erken başlayan | 1,5-2 saat | 4-5 saat | 16-20 saat |
Adım 2: Haftanın iskeletini kur
Ders ders saat yazmadan önce haftanın sabit parçalarını yerleştir:
- Deneme günü. Haftada bir tam deneme ve aynı gün ya da ertesi gün analizi. Genellikle cumartesi sabahı, sınav saatine yakın.
- Tekrar oturumu. Haftada en az bir oturum, önceki haftalarda bitirilen konulara ve hata defterine. Aralıklı tekrar plana yazılmazsa kendiliğinden olmaz.
- Tampon. Haftada bir iki saatlik boş blok, aksayan görevler için. Tamponsuz plan, ilk aksaklıkta çöker.
- İzin. Haftada bir yarım ya da tam gün. Uzun bir hazırlık yılında dinlenme lüks değil, sürdürülebilirliğin koşulu.
Adım 3: Blokları doldur
Kalan saatleri derslere dağıtırken üç kural işe yarar:
- Her derse haftada en az iki oturum. Bir derse haftada bir kez dört saat yerine iki kez iki saat; aralıklı çalışma araştırmalarının en tutarlı bulgusu bu.
- Zor dersi günün dinç saatine. Çoğu öğrenci için sabah ya da öğleden sonranın ilk bloğu.
- Her bloğa somut bir görev. "Matematik çalış" değil, "Türev: kurallar, 1. ve 2. test, 40 soru." Gollwitzer ve Sheeran'ın 94 çalışmayı kapsayan meta-analizi, "ne zaman, nerede, ne yapacağım" biçiminde kurulmuş somut planların, genel niyetlere göre hedefe ulaşmayı belirgin biçimde artırdığını gösterdi.
Örnek hafta 1: mezun SAY adayı (yaklaşık 48 saat)
| Gün | 09:00-12:00 | 13:30-16:30 | 18:00-20:00 |
|---|---|---|---|
| Pazartesi | AYT Matematik: yeni konu + soru | AYT Fizik: yeni konu + soru | TYT Türkçe: 20 paragraf + dil bilgisi |
| Salı | TYT Matematik: problemler | AYT Kimya: yeni konu + soru | TYT Sosyal (tek ders) |
| Çarşamba | AYT Matematik: soru | AYT Biyoloji: yeni konu + soru | TYT Türkçe: 20 paragraf |
| Perşembe | Geometri | AYT Fizik: soru | Hata defteri tekrarı |
| Cuma | AYT Matematik: karma test | AYT Kimya + Biyoloji: soru | Tampon |
| Cumartesi | TYT ya da AYT denemesi (sınav saatinde) + analiz | Serbest | |
| Pazar | İzin. İstersen öğleden sonra bir saat TYT Fen ya da Sosyal. | ||
Örnek hafta 2: okula giden 12. sınıf EA adayı (yaklaşık 25 saat)
| Gün | Okul sonrası 1. blok (90 dk) | 2. blok (90 dk) |
|---|---|---|
| Pazartesi | AYT Matematik: konu + soru | TYT Türkçe: 20 paragraf |
| Salı | AYT Edebiyat: edebiyat tarihi | TYT Matematik: problemler |
| Çarşamba | AYT Matematik: soru | Tarih (TYT + AYT-1) |
| Perşembe | TYT Matematik + geometri | AYT Edebiyat: şiir bilgisi, soru |
| Cuma | Coğrafya (TYT + AYT-1) | Hata defteri / tampon |
| Cumartesi | Sabah deneme + analiz; öğleden sonra 2 saat AYT Matematik | |
| Pazar | Öğleden önce 3 saat: TYT Felsefe-Din-Fen + haftanın eksikleri. Öğleden sonra izin. | |
Okul sınavı haftalarında bu planın hafta içi kısmını yarıya indirmek ve okul derslerini YKS konularıyla örtüştürmek (örneğin okuldaki türev ünitesine denk gelen hafta AYT Matematik'te de türev çalışmak) iki yükü birleştirmenin en kolay yolu.
Adım 4: Haftayı kapat, planı güncelle
Pazar akşamı on dakika: bu hafta planlanan görevlerin yüzde kaçı yapıldı? Yüzde 80'in üstündeyse plan gerçekçi; bir sonraki hafta hafifçe artırabilirsin. Yüzde 60'ın altındaysa plan fazla iddialı; yükü azalt ve hangi görevlerin neden yapılmadığına bak. Planı bozan şey genellikle tek tek görevler değil, belirli bir gün ya da saat dilimi (örneğin okul sonrası ilk blok sürekli kayıyorsa, o saatte gerçek bir dinlenme ihtiyacı vardır).
Kaynaklar
- Cepeda, N. J. ve ark. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks. Psychological Bulletin, 132(3).
- Gollwitzer, P. M. ve Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38.
- Buehler, R., Griffin, D. ve Ross, M. (1994). Exploring the "planning fallacy". Journal of Personality and Social Psychology, 67(3).
İlk yayın: 14 Ağustos 2026. Son kontrol: 29 Ekim 2026. Bir hata görürsen bize yaz, kaynağıyla birlikte düzeltelim.