Sınav sistemi

TYT ile AYT arasındaki farklar ve zamanını ikisine nasıl bölersin

TYT "temel", AYT "alan" diye ayrılıyor; ama hazırlık açısından asıl fark başka yerde: TYT netleri hızlı artar ama tavan yapar, AYT netleri yavaş artar ama puanı daha çok taşır.

Bu yazıda (6 bölüm)
  1. Yan yana: iki oturumun yapısı
  2. Gerçek zorluk farkı: ortalamalar ne diyor?
  3. İki oturum arasındaki bağ
  4. Hazırlık yılı boyunca zaman oranı
  5. Hangi oturumda kaç net puanını en çok değiştirir?
  6. Sık yapılan üç hata

YKS'nin iki ana oturumu aynı müfredattan soru sorar ama farklı şeyleri ölçer. TYT, ağırlıkla 9. ve 10. sınıf konularından genel akıl yürütme ve okuduğunu anlama becerisini; AYT, 11. ve 12. sınıf konularından alan bilgisini ve derinliği ölçer. Bu yazıda iki oturumu önce yan yana koyuyoruz, sonra asıl soruya geçiyoruz: hazırlık yılı boyunca zamanını ikisine nasıl paylaştırmalısın?

Yan yana: iki oturumun yapısı

TYTAYT
Kimler girer?Bütün adaylarLisans hedefleyen SAY, EA ve SÖZ adayları
Soru ve süre120 soru, 165 dakika160 soru, 180 dakika (aday yalnızca kendi alanının testlerini çözer)
Soru başına süreYaklaşık 82 saniyeAlana göre değişir; SAY adayı 80 soruya yaklaşık 135 saniye
Konu kapsamıAğırlıkla 9-10. sınıfAğırlıkla 11-12. sınıf, önceki yılların üzerine kurulu
Soru tarzıKısa, akıl yürütme ve yorum ağırlıklı; çok sayıda paragraf ve problemDaha uzun, çok adımlı; konu bilgisi olmadan çözülemeyen sorular
Lisans puanına katkı%40%60
Tek başına ne sağlar?Ön lisans programlarına yerleşmeTek başına puan oluşturmaz, TYT ile birlikte hesaplanır

Süreye dikkat: TYT'de soru başına düşen süre AYT'ye göre belirgin biçimde kısa. Bu yüzden TYT'de "biliyorum ama yetiştiremedim" durumu AYT'den daha sık yaşanır ve TYT hazırlığının önemli bir parçası hızdır.

Gerçek zorluk farkı: ortalamalar ne diyor?

"TYT kolay, AYT zor" genellemesi ÖSYM verisinde kısmen doğrulanıyor, ama ders bazında bakınca tablo daha ilginç:

TestSoruOrtalama doğru (2026)Oran
TYT Türkçe4020,1%50
TYT Sosyal Bilimler2010,0%50
TYT Temel Matematik406,4%16
TYT Fen Bilimleri203,9%20
AYT Matematik397,1%18
AYT Fizik142,6%19
AYT Kimya132,1%16
AYT Biyoloji133,0%23
AYT Edebiyat236,5%28
Kaynak: ÖSYM 2026-YKS Sayısal Bilgiler, tüm adaylar. AYT Matematik ve Edebiyat'ta iptal edilen birer soru sayıya dahil değildir.

Bu tablonun iki sonucu var. Birincisi, TYT'nin kendi içinde iki farklı dünya var: Türkçe ve Sosyal'de aday ortalaması yüzde 50 civarında, Matematik ve Fen'de yüzde 16-20. Yani TYT Matematik, oran olarak AYT Matematik kadar "zor" geçiyor. İkincisi, ortalamanın çok düşük olduğu testlerde fark açmak, standart puan mantığı yüzünden puana daha güçlü yansıyor. Bu, AYT çalışmaya erken başlamanın da TYT Matematik'i ihmal etmemenin de gerekçesi.

İki oturum arasındaki bağ

AYT, TYT'nin üzerine kuruludur. AYT Matematik'teki türev ve integral soruları, TYT'deki fonksiyon, denklem ve çarpanlara ayırma becerisi olmadan çözülemez. AYT Fizik'teki elektrik ve manyetizma, 10. sınıftaki temel elektrik bilgisini varsayar. Bu bağın pratik sonucu şu: TYT Matematik'te temel işlem ve cebir eksiği olan bir aday, AYT Matematik'e geçtiğinde her konuda bu eksiğe takılır. Bu yüzden "önce TYT'yi bitireyim, sonra AYT" yaklaşımının bir doğru tarafı var: temel cebir ve fonksiyonlar gerçekten önce gelir.

Ama yanlış tarafı da var: TYT konularını "bitirmek" diye bir şey yok. TYT netleri hazırlık yılının sonuna kadar artmaya devam eder, çünkü TYT'de belirleyici olan hız ve soru tecrübesi. TYT'yi tamamen bitirip AYT'ye geçmeyi bekleyen aday, AYT'ye Şubat-Mart'ta başlar ve AYT'nin geniş konu yükünü dört ayda kapatmaya çalışır. Daha iyi model ikisini paralel yürütmek ve oranı zamanla kaydırmak.

Hazırlık yılı boyunca zaman oranı

Aşağıdaki oranlar, Eylül'de başlayan ve temel konuları büyük ölçüde görmüş (11. sınıfı okumuş) bir SAY veya EA adayı için makul bir başlangıç noktası. Kendi deneme sonuçlarına göre ayarlanmalı:

DönemTYTAYTOdak
Eylül – Kasım%50%50TYT temel eksikleri kapatma, AYT konu çalışmasına başlama
Aralık – Şubat%40%60AYT konularını bitirme, TYT'de hız ve paragraf rutinine geçiş
Mart – Nisan%40%60AYT tekrar ve deneme, TYT'de düzenli deneme
Mayıs – Haziran%50%50İki oturumun tam deneme simülasyonları, zayıf konulara kısa dönüşler

SÖZ adayında AYT'nin konu yükü daha çok ezber ve kavram ağırlıklı olduğundan oran AYT lehine daha erken kayabilir. Ön lisans hedefleyen aday için oran zaten tamamen TYT. 12. sınıfta sıfırdan başlayan bir aday için ise ilk iki ay TYT ağırlığı daha yüksek olmalı; ayrıntılı senaryolar YKS'ye sıfırdan başlamak yazısında.

Hangi oturumda kaç net puanını en çok değiştirir?

Bu soruya tek bir cevap yok, çünkü cevap senin mevcut netlerine bağlı. Ama bir kural genellikle doğru: netinin düşük olduğu ve ortalamanın da düşük olduğu testlerde ilk birkaç net en ucuz netlerdir. TYT Fen'de 3'ten 8'e çıkmak, Fizik, Kimya ve Biyoloji'nin temel konularından birkaçını sağlamlaştırmakla mümkün. TYT Türkçe'de 30'dan 35'e çıkmak ise genelde aylar süren paragraf pratiği ister.

Kendi durumuna bakmak için son üç denemenin ders bazında ortalamasını çıkar, her dersi Türkiye ortalamasıyla karşılaştır ve farkın en büyük olduğu yerde "bu farkı kapatmak kaç konu, kaç saat?" diye sor. Yöntemin tamamı hedef net belirleme yazısında.

Sık yapılan üç hata

  • TYT'yi son aylara bırakmak. "TYT kolay, nasılsa yaparım" düşüncesi en çok TYT Matematik'te pahalıya patlar. TYT'nin yüzde 40 katkısı ve hız gerektiren yapısı son ayda telafi edilemez.
  • AYT'ye konu bitmeden deneme ile başlamak. AYT denemesi, konuların büyük kısmı görülmeden çözüldüğünde moral bozmaktan başka bir işe yaramaz. AYT'de önce konu ve konu testleri, deneme Şubat'tan sonra.
  • TYT ve AYT netlerini toplayıp tek sayı olarak izlemek. Toplam net, hangi oturumda ilerlediğini gizler. Netleri en az oturum bazında, tercihen ders bazında kaydet.

Kaynaklar

  1. ÖSYM, YKS Kılavuzu: oturumlar, testler, soru sayıları, süreler ve puan türlerine katkı oranları.
  2. ÖSYM, 2026-YKS Sayısal Bilgiler: testlere göre ortalama doğru sayıları.
  3. MEB Talim ve Terbiye Kurulu, ortaöğretim dersleri öğretim programları (9-12. sınıf).

Bartu Aşat

YKS Planlayıcı'nın kurucusu; elektrik-elektronik mühendisliği öğrencisi. Yazılardaki sayıları ÖSYM'nin yayımladığı belgelerden ve hakemli araştırmalardan alıyor, her güncellemede yeniden kontrol ediyor. Yayın ilkelerimiz

İlk yayın: 14 Ağustos 2026. Son kontrol: 29 Ekim 2026. Bir hata görürsen bize yaz, kaynağıyla birlikte düzeltelim.